Ek gıdaya geçiş: ne zaman, nasıl ve nelere dikkat edilmeli?

Ek gıda (tamamlayıcı beslenme), anne sütü ya da mamanın yanına katı ve yarı katı yiyeceklerin eklenmesidir. İlk aylarda amaç doymak değil, tat ve kıvamla tanışmak ve demir gibi besinleri sağlamaktır; süt hâlâ ana besin kaynağıdır.

Ne zaman başlamalı?

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) önerisi 6. ayın sonunda, yani yaklaşık 180. günde başlamaktır. Prematüre doğan bebeklerde zamanlamayı doktorunuzla birlikte belirleyin. Başlamadan önce çocuk doktorunuza danışmanız önerilir.

Hazır olma belirtileri

• Başını ve boynunu dik tutabiliyor
• Desteksiz ya da az destekle oturabiliyor
• Yemeğe ilgi gösteriyor, uzanıyor, ağzını açıyor
• Kaşığı diliyle dışarı itme refleksi azalmış

İlk haftalar nasıl ilerler?

1. Tek malzemeli, püre ya da ezilmiş yiyeceklerle başlayın (ör. sebze, meyve, demirden zengin tahıl ya da et püresi).
2. Birkaç gün arayla yeni bir yiyecek ekleyin; böylece bir tepki olursa kaynağını anlamak kolaylaşır.
3. Kıvamı zamanla koyulaştırın: püre → ezme → küçük yumuşak parçalar.
4. Öğün sayısını bebeğin ilgisine göre günde 1'den 2–3'e çıkarın.
5. Tuz ve şeker eklemeyin.

Alerjen gıdalar: geciktirmek gerekmiyor

Güncel öneriler yumurta, yer fıstığı, süt ürünleri (yoğurt gibi), buğday, susam ve balık gibi alerjen yiyeceklerin ek gıdaya geçişle birlikte, bebeğe uygun güvenli biçimde tanıtılmasını destekliyor; geciktirmek alerji riskini azaltmıyor, bazı durumlarda artırabiliyor. Yer fıstığı asla bütün halde verilmez; bebeğe uygun inceltilmiş ezme ya da püreye karıştırılmış olarak verilir. Ağır egzaması ya da bilinen yumurta alerjisi olan bebeklerde önce doktorunuza danışın.

1 yaşından önce verilmeyenler

• Bal (bebek botulizmi riski) — pişmiş yiyeceklerin içinde bile
• Ana içecek olarak inek sütü (yoğurt ve peynir gibi süt ürünleri verilebilir)
• Eklenmiş tuz ve şeker, meyve suyu

Boğulma riskine karşı

• Bebek her zaman dik oturur ve yemek yerken gözetim altındadır
• Bütün üzüm, kiraz domates, zeytin gibi yuvarlak yiyecekler dörde bölünür
• Bütün kuruyemiş, patlamış mısır, sert çiğ sebze ve şekerleme verilmez
• Öğürme normaldir ve bebeğin korunma refleksidir; sessiz, nefessiz kalma ise acil durumdur

Ne zaman doktora başvurmalı?

Yeni bir yiyecekten sonra dudak ya da yüzde şişlik, yaygın kurdeşen, tekrarlayan kusma, hırıltı ya da nefes darlığı olursa hemen acil yardım alın. Daha hafif tepkilerde (hafif kızarıklık, gaz) yiyeceği bırakıp doktorunuza danışın.